Το έτος είναι 2017. Η Ευρώπη, παρότι λαχανιασμένη και ιδρωμένη, θαυμάζει το «μεγαλόπνοο» όραμα που περάτωσε, θυμάται τους αγώνες της, ενώ θυμίζει σε όλους μας την συνεισφορά της στον αγώνα προς την ελευθερία και την δημοκρατία, ιδανικά άρρηκτα συνδεδεμένα με το όνομά της.

 

Το έτος είναι 2017. Κι όμως η Ευρώπη ακόμα ζέχνει. Ακόμα φορά εκείνο το… παλιό, κακόγουστο άρωμα της δεκαετίας του ’30. Η Ευρώπη, η στέγη του πολιτισμού, των τεχνών και των γραμμάτων, γυρνά πίσω στις εποχές που υπήρξε η αυλή της βαρβαρότητας, της μισαλλοδοξίας, του πολέμου. Η ιστορία της «Γηραιάς Ηπείρου» είναι γραμμένη με αίμα, αυτό είναι γνωστό. Ωστόσο, εμείς οι τελευταίοι της «φιλοξενούμενοι» το αγνοούσαμε μέχρι τώρα, παρόλο που οι προκάτοχοί μας υπήρξαν θύματα του πιο στυγνού, του πλέον βάναυσου προσώπου της.
Το έτος είναι 2017, όμως στην Γερμανία μόλις διεξήχθησαν οι εκλογές του 1930 (κατά τις οποίες το ναζιστικό κόμμα γνώρισε μια άνοδο 16 ποσοστιαίων μονάδων). Στην Ισπανία η δημοκρατία καταδιώκεται, όπως το 1936, από ένα νέο Φράνκο (τον Μαριάνο Ραχόι), ο οποίος «βομβαρδίζει» και πάλι την Καταλονία, στηλιτεύοντας την αντίστασή της.

 

Το έτος είναι 2017, αλλά η οικονομική ύφεση του ‘29 έχει εκ νέου ξεσπάσει, πλήττοντας τις κατώτερες και μεσαίες οικονομικές τάξεις. Η ψαλίδα μεταξύ πλουσίων και πτωχών ανοίγει, ενώ η αυξανόμενη ανεργία σε συνδυασμό με την επιβολή λιτότητας και χαμηλών μισθών δημιουργεί μια λαϊκή οργή που ψάχνει θύμα να ξεσπάσει. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Δύση υιοθετεί μια ρητορική μίσους και ξενοφοβίας ως απάντηση στην προσφυγική κρίση -που η ίδια προξένησε- , προκειμένου να «κρύψει» την αποτυχία και την αδικία που επέφερε το οικονομικό της σύστημα, χρεώνοντας τες σε εξωγενείς παράγοντες.

Το έτος είναι 2017, χωρίς αυτό να έχει σημασία. Άλλωστε, ο αυταρχισμός της Ευρώπης είναι διαχρονικός. Ο σκοταδισμός του Μεσαίωνα, οι σταυροφορίες, η φεουδαρχία, η γενοκτονία των γηγενών Αμερικανών, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, η σημερινή τυραννίδα των νεοφιλελεύθερων πλουτοκρατών, η αποικιοκρατία, ο φασισμός, ο «κόκκινος» εθνικισμός του Στάλιν κι ο ναζισμός είναι όλα «παιδιά»της. Η εποχή στην οποία η Μέρκελ δέχεται πρόσφυγες με βάση «τις απαιτήσεις της βιομηχανίας για φτηνά εργατικά χέρια» δεν διαφέρει πολύ από τις εποχές όπου η δουλεία ήταν, όχι απλά ανεκτή, αλλά και ζωτικής σημασίας στοιχείο για την οικονομία της αυτοκρατορίας. Μα θα πούμε πως «τουλάχιστον σήμερα έχουμε δημοκρατία»: ας αναλογιστούμε, λοιπόν, τα ποσοστά της λαϊκής αποδοχής που χαίρουν τα ψηφίσματα των νομοθετικών οργάνων. Πολύ χαμηλότερα από αυτό που θα ονομάζαμε πλειοψηφία. Και το έτος είναι…

Το έτος είναι 2017; Μέχρι στιγμής αυτό ήταν το κύριο δεδομένο μας. Τώρα, όμως φαίνεται να γίνεται το κύριό μας ζητούμενο. Η δημοκρατία της νέας αυτής εποχής απέτυχε, παλινδρομώντας διαρκώς σε αιματηρά καθεστώτα του παρελθόντος. Η κληρονομιά της αναγέννησης και του διαφωτισμού δεν πέθανε, αλλά πουλήθηκε φτηνά στο βωμό της καπιταλιστικής οικονομίας. Οι άνθρωποι έγιναν αριθμοί, κι εκεί βρήκαν σκαλοπάτι οι νεοναζί, οι εθνικιστές κι άλλοι υπερασπιστές του μίσους για να αναρριχηθούν, όπως παλαιότερα είχε κάνει και ο Χίτλερ.

Πολλοί λένε πως βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη καμπή της ιστορίας, μα η ιστορία δεν είναι παρά ένας κύκλος. Κάθε κομμάτι της είναι μία κρίσιμη καμπή και δυστυχώς είναι μια ατέρμονη διαδικασία ύβρεως – τίσεως. Ο άνθρωπος δεν έμαθε τίποτα από αυτή, και είναι υπερβολικά αισιόδοξο το ενδεχόμενο να μάθει τώρα. Ο Χέγκελ μας το είχε ξεκαθαρίσει άλλωστε: «Το μόνο που μας διδάσκει η ιστορία είναι ότι δεν μας διδάσκει τίποτα».

 

 

ΥΓ:  Τα δύο σκίτσα που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο είναι έργα των καλλιτεχνών Πάνου Ζάχαρη και Δημήτρη Γεωργοπάλη αντίστοιχα, και σχεδιάστηκαν για έκθεση σκίτσου που διοργανώνεται στις Βρυξέλλες για την συμπλήρωση των 60 χρόνων από την συνθήκη της Ρώμης και την «γέννηση» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συγκεκριμένες (και άλλες γελοιογραφίες) λογοκρίθηκαν και απορρίφθηκαν από τον έλεγχο του ευρωκοινοβουλίου, που μάλλον δεν μπορούσε να πιστέψει ότι κάποιος θα ασκούσε ποτέ κριτική στον θεσμό της ΕΕ.

mm

Γεννήθηκα το καλοκαίρι του ’99 στη Λέσβο, όμως ζω από τριών χρονών στην Αθήνα. Μικρός συνήθιζα να διαβάζω για δεινόσαυρους και αρχαίους μύθους ενώ λάτρευα τα ζώα και την φύση. Μεγαλώνοντας αγάπησα την Ιστορία, την φιλοσοφία, την ποίηση και τον αθλητισμό. Αναρχικός στην σκέψη και την ιδεολογία, μακριά από δόγματα και κόμματα. Θεωρώ την βία το χείριστο προσόν του ανθρωπίνου είδους και το χιούμορ το βέλτιστο. Απαισιόδοξος και αιθεροβάμονας ταυτοχρόνως, με όνειρα για μια νέα κοινωνία ουσιώδους σεβασμού και άμεσης δημοκρατίας.